ველოსიპედის ჩონჩხები და ჩუმი ქურდობა: მოგზაურობა ურბანა-შემპეინში

დღიურის ჩანაწერი: 2024 წლის 29 აგვისტო

რაღაც უცნაური სიმშვიდეა იმის ყურებაში, თუ როგორ ნელ-ნელა ინგრევა სამყარო, მაშინ როცა ყველა თავაზიანად დუმს და ცდილობს, ეს არ შეიმჩნიოს. აქ, ილინოისში, ურბანა-შემპეინში, ყველაზე თვალშისაცემი ადგილობრივი „საჯარო ხელოვნება“ ველოსიპედების ჩონჩხებია. ისინი ყველგანაა, თითქოს სიურრეალისტური საშინელებათა ფილმის რეკვიზიტები ყოფილიყვნენ. შეიძლება წააწყდე სრულიად საღ ჩარჩოს, რომელიც ისევ საიმედოდაა მიბმული ბოძზე, თუმცა გაძარცვულია — საბურავების, სკამისა და საჭის გარეშეა დარჩენილი, თითქოს ღამით რკინის პირანიებს შეეჭამათო. არ მახსოვს, 2016 წელს ჩემი ბოლო ჩამოსვლისას აქ ამდენი „non finito“ სკულპტურა ყოფილიყოს.

მთელი ქალაქი თითქოს ერთობლივად, რაღაც ძენისებური სიმშვიდით შეეგუა ამ რეალობას. აქაური გაბატონებული ფილოსოფია ასეთია: „ნივთები უყურადღებოდ დატოვე? რას ფიქრობდი?“ ეს საოცრად პრაგმატული მიდგომაა, რომელიც თავს არიდებს ისეთ უსიამოვნო პროცესს, როგორიცაა, ვთქვათ, კანონის აღსრულება საზოგადოებაში, რომელიც წესით სწორედ ამ კანონებზე უნდა იდგეს. რატომ უნდა გააპროტესტო გარდაუვალი?

თუმცა, ველოსიპედების გაუჩინარების ყველა ისტორია ერთმანეთს როდი ჰგავს. ზოგიერთ მათგანს განსაკუთრებული ელფერის მქონე დასასრული აქვს. ისინი თითქოს მაღალი დონის პერფორმანსს მოგვაგონებენ, რომელიც ველოსიპედის გარეშე, მაგრამ კარგი ამბით მეხსიერებაშევსებულს გტოვებენ. ჩემი ისტორია სტამბოლის, დანიისა და ისლანდიის გავლით, 40-საათიანი ფრენის შემდეგ დაიწყო, როცა საღამოს ექვს საათზე ჩიკაგოში დავეშვი. სანამ გაწამებულმა ურბანა-შემპეინამდე ჩავაღწიე, ღამის პირველი საათიც შესრულდა. ავტობუსებს ეძინათ, ტაქსები კი უკვე ხვალინდელ მგზავრებზე ოცნებობდნენ. სამაგიეროდ, ველოსიპედების ადგილობრივ პოპულაციას ნამდვილად არ ეძინა. ისინი ყველგან მოჩვენებებივით იყვნენ მიმოფანტულნი — სადგომებზე მიყუჟულები და პატიმრებივით დაბმულები ელოდნენ მტაცებლის ღამის ვიზიტს. როგორ ვინატრე, ერთ-ერთი მათგანი ჩემი ყოფილიყო, როცა ფეხით დავიწყე ოთხმოცდაათწუთიანი პილიგრიმობა ქალაქის გარეუბანში მდებარე ჰოსტელისკენ — გზა, რომლის გავლაც მეორე დილით უკვე საპირისპირო მიმართულებით მომიწია.

მალევე 100 დოლარად ერთგული, მეორადი რაში შევიძინე და მზად ვიყავი, ამერიკის შუა დასავლეთის უკიდეგანო სივრცეები დამეპყრო. იმავე საღამოს სუპერმარკეტ Target-ისკენ გავემართე პირველადი მოხმარების ნივთების — ბალიშების, საბნებისა და მსგავსი წვრილმანების — მოსამარაგებლად. ერთადერთი პრობლემა ის იყო, რომ Target, ამხელა სავაჭრო ცენტრის კვალობაზე, საოცრად კარგად იყო დამალული. დაბნეული წრეებს ვარტყამდი, როცა თვალი მოვკარი სამ-ოთხ ველოსიპედიან ბიჭს, ექიმების კონსილიუმივით რომ შეკრებილიყვნენ და რაღაცაზე გაცხარებით მსჯელობდნენ.

„ჰეი, ბიჭებო,“ — ვკითხე მათ, — „ხომ ვერ მეტყვით, Target სად არის?“

ერთ-ერთმა მათგანმა თეატრალურად მოიფხანა თავი და დაიყვირა:

„ოო, სად ჯანდაბაშია ეს Target? ვიცი, რომ სადღაც აქვეა.“

ყველაზე პატარა, ასე რვა-ცხრა წლის ბიჭი კი უბრალოდ მომჩერებოდა. მისი მზერა შემაშფოთებლად ზრდასრული იყო — ისეთი დაღლილი, ბევრი რამის მნახველ კაცს რომ აქვს.

„საკეტი სად არის?“ — მკითხა უემოციოდ. ცოტა არ იყოს, გავოგნდი. ასე მალე როგორ შეამჩნია ამ პატარა ცინიკოსმა ჩემი საბედისწერო შეცდომა?

„ჯერ არ მაქვს,“ — გამოვტყდი მე, — „ახლა უნდა ვიყიდო.“

„აბა, ველოსიპედს სად გააჩერებ?“ — ჩამეძია.

„სადმე დავმალავ.“

„კარგია, კარგი, ძალიან ჭკვიანურია,“ — თქვა მან ისეთი ტონით, რომელიც, ახლა რომ ვფიქრდები, პროფესიონალური მოწონების ნიშანი უფრო იყო. — „იცი რა? გამოგყვები. მე გაჩვენებ, სადაა Target.“

მისმა ასეთმა ყურადღებიანობამ გული ამიჩუყა.

ასე და ამგვარად, ჩემი ველოსიპედის მოსაპარად ზუსტად ერთი დღე აღმოჩნდა საკმარისი. თუმცა, იგი მხოლოდ 100 დოლარი დამიჯდა, ეს ამბავი კი, ჩემი აზრით, თავისუფლად შეფასდება, მინიმუმ, 200 დოლარად. ასე რომ, როცა ამ ყველაფერზე ვფიქრობ, თავს მოგებულად მივიჩნევ.

მეორე დღეს კიდევ ერთი 100-დოლარიანი ველოსიპედი ვიყიდე, თუმცა ამჯერად ქალაქში საკეტების ტოტალურ დეფიციტს წავაწყდი — სტუდენტების მოზღვავების გამო Walmart-შიც კი აღარაფერი იყო დარჩენილი. ამიტომ ძებნას შევეშვი და საუნივერსიტეტო წიგნის მაღაზიაში შევიარე, რათა სწავლისთვის საჭირო ლიტერატურა მაინც შემეძინა. შიშით შეპყრობილმა გენიალური გეგმა მოვიფიქრე: ველოსიპედი მაღაზიის შიგნით, ოვალური შესასვლელის ერთ-ერთ კედელთან მივაყუდე. უსაფრთხო ადგილი ჩანდა, თუმცა ყოველი შემთხვევისთვის ასეთი რუტინა შევიმუშავე — წიგნების უდარდელად თვალიერებას პერიოდულად ვწყვეტდი და შესასვლელისკენ პანიკურად მივრბოდი, რათა დავრწმუნებულიყავი, რომ ველოსიპედი ისევ იქ იდგა. ოცდაათი ნეტარი წუთის განმავლობაში ამ გეგმამ გაამართლა. ოცდამეთერთმეტე წუთზე კი ჩემმა ველოსიპედმა არარსებობის მდგომარეობას მიაღწია. ის უბრალოდ გაქრა.

„ამჯერად ქურდს ფეხი დაუცდა,“ გავიფიქრე — ეს კამერების წინ, ხალხით სავსე შენობაში მოხდა. გაყიდვების დახლს იმ პროკურორის თავდაჯერებულობით მივუახლოვდი, რომელსაც ხელში დამნაშავის აღიარებითი ჩვენება უჭირავს.

„ბოდიშს გიხდით,“ — დავიწყე მორიდებით, — „ორი წუთის წინ ჩემი ველოსიპედი ზუსტად აი, იქ, შესასვლელთან მყავდა გაჩერებული, ახლა კი ვეღარსად ვნახე — გამქრალია.“

გამყიდველმა გოგომ დიდი სიბრალულით შემომხედა და ადგილობრივი დაუწერელი კანონი შემახსენა:

„თქვენი პირადი ნივთები თქვენივე პრობლემაა.“

„ვერ გავიგე?“

„თქვენს ველოსიპედს აქ ხედავთ?“ — მკითხა და ცარიელი ადგილისკენ მიმითითა.

„არა, ვერ ვხედავ. და პრობლემაც ეგ არის.“

„ესე იგი, გამქრალა,“ — დაასკვნა მან უნაკლო ლოგიკით, — „ნივთებს უყურადღებოდ რომ ტოვებთ, იკარგება კიდეც. ეს თქვენი პასუხისმგებლობაა.“

ავნერვიულდი. არ ვიცოდი, რა მექნა. თუმცა სწორედ ამ დროს გვერდით მდგომმა ბიჭმა ჩაიბურტყუნა:

„მგონი, სტეფანი ამბობდა მაგ ველოსიპედზე რაღაცას.“ ამ სახელს მაშველი რგოლივით ჩავეჭიდე და მაშინვე მასთან შეხვედრა მოვითხოვე.

სანამ ველოდი, გვერდით ჯუჯასავით კაცმა ჩამიარა, ჩაიცინა და მითხრა:

„აბა, შენ იცი.“

„რაო?“

„წარმატებას გისურვებ ველოსიპედის პოვნაში! ველოსიპედი დაკარგე.“

საზიზღარი ჯუჯა.

ცოტა ხანში მენეჯერი, სახელად სტეფანიც გამოჩნდა. ისეთი გამომეტყველება ჰქონდა, დაწყებითი კლასების მასწავლებელს რომ აქვს ხოლმე, როცა ბავშვს რაიმეს გაფუჭებაში გამოიჭერს.

„ველოსიპედი აქ დატოვეთ?“

„დიახ, სულ რაღაც ორი წუთით.“

„ოცდაათი წუთი გავიდა,“ — ცივად შემისწორა მან, — „დრო დავინიშნე.“

მისმა ნათქვამმა მაშინვე დამამშვიდა და გავჩუმდი. ეს იმას ნიშნავდა, რომ ველოსიპედი უსაფრთხოდ იყო. ვიცოდი, რომ ახლა გემრიელად გამომლანძღავდნენ, მაგრამ საკუთრების უფლებაზე ორსაათიან ქადაგებასაც კი ავიტანდი, ოღონდ კი ჩემი ნივთი უკან დამებრუნებინა.

„ვინ გითხრათ, რომ ველოსიპედი აქ გაგეჩერებინათ?“ — დაიწყო მან. — „ეს სახიფათოა! ეს უპასუხისმგებლობაა! ყველა ასე რომ მოიქცეს, რა იქნება? კიდევ ერთხელ გააკეთებთ ამას და ამ წიგნის მაღაზიაში შემოსვლა სამუდამოდ აგეკრძალებათ!“

ამ ხალხს მართლა როგორ უყვარს სასჯელები!

სანამ ის ლაპარაკობდა, ჩემი გონება სხვაგან დაფრინავდა. მაინც, ზუსტად როგორ აპირებთ სამუდამო აკრძალვის აღსრულებას? სახის ამომცნობი სისტემით? ჩემს ფოტოს თანამშრომლებს შორის დაარიგებთ? სხვისი სმენისას რომ შემოვვარდე? ჩემს სახელს — რომელიც არც კი იცით — მონაცემთა ბაზაში შეიტანთ? ნაღდი ფულით რომ გადავიხადო? ან მეგობარს ვთხოვო ჩემი წიგნების ყიდვა? ისედაც, „ამაზონის“ გამოყენებაც შემიძლია. გარეგნულად კი მონანიე ცოდვილის ღიმილით ვიღიმოდი. ყველაფერზე დავეთანხმე. ის მართალი იყო, მე — მტყუანი, წესები კი — მნიშვნელოვანი.

„მე არ გეკამათებით,“ — დავიწყე ურთიერთობების გადატვირთვის პოლიტიკის გატარება, — „ვიცი, რომ აქ ველოსიპედის გასაჩერებელი ადგილი არ არის. თუმცა, გუშინ ერთი ველოსიპედი უკვე მომპარეს; დღეს საკეტის შეძენა ჯერ ვერ მოვახერხე. ყოველ დღე ახალ ველოსიპედს ხომ არ ვიყიდი?“

მან შემომხედა და ვიგრძენი, რომ ინკვიზიტორული ემოციები თანდათან დაცხრა. მეც განვაგრძე:

„მე მხოლოდ იმაზე ავნერვიულდი, რომ გამყიდველმა გოგონამ მითხრა, რომ ჩემი ველოსიპედი უკვე დაკარგულია. ისეთი შეგრძნება მქონდა, რომ ყველა ჩემს წინააღმდეგ არის მომართული.“

„და რატომ მაინც და მაინც თქვენ? როგორ ფიქრობთ?“ — გამომცდელად მიყურებდა თვალებში.

„არ ვიცი, ალბათ იმიტომ, რომ ადამიანებს ძალიან უყვართ, ვინმე გამოიჭირონ.“

ამაზე რაღა უნდა ეთქვა? იცოდა, რომ წაგებულ კამათში შემოვიდოდა და ფილოსოფიურ დანაღმულ ველზე ჩემთან ერთად გავლას ისევ შორიდან ისრების სროლა არჩია. დაშოშმინებულმა მაღაზიის უკანა ნაწილისკენ წამიყვანა. აი, ისიც — ჩემი ველოსიპედი, კუთხეში მარტოდმარტო იდგა და უდანაშაულო გამომეტყველება ჰქონდა.

„ახლა წაიყვანეთ თქვენი ველოსიპედი,“ — მითხრა მან და სათადარიგო გასასვლელისკენ მიმითითა, — „ამ უკანა კარიდან გადით. წარმატებებს გისურვებთ სწავლაში.“

ანუ რა გამოდის? რადგან ველოსიპედი წიგნების მაღაზიაში გადავმალე, მე ცუდი სტუდენტი ვარ? რაც არის, არის. მთავარია, რომ ჩემი ველოსიპედი დავიბრუნე და მას ვეღარავინ წამართმევს.