მერე რა?

დღიურის ჩანაწერი: 2025 წლის 29 მარტი

კარგი, მოდით, წამით შევჩერდეთ და დავფიქრდეთ ქოუზის თეორემაზე. ეს არის მისი ანალიზის ის ნაწილი (III და IV თავებიდან), რომელზეც ყველა, ჩემი JSD სემინარის ჩათვლით, გადარეულია.

თეორემა ამბობს: „ტრანზაქციის ხარჯების არარსებობის შემთხვევაში, კანონმდებლობას მნიშვნელობა არ აქვს,“ რამდენადაც ადამიანები გარიგებებს დადებენ და ამით მივლენ ყველაზე ეფექტურ შედეგამდე.

მოდით, უბრალოდ, ყოველგვარი კამათის გარეშე მივიღოთ ეს დებულება. ჯადოსნურ, ფანტასტიკურ სამყაროში, სადაც გარიგების დადება უფასო და ძალდაუტანებელია, ეფექტურობის თვალსაზრისით, კანონს მნიშვნელობა არ აქვს.

ჩემი კითხვაა... მერე რა?

როგორ გადმოვიტანოთ ეს ჩვენს სამყაროში? რეალურ სამყაროში? ჩვენ ვცხოვრობთ გარემოში, რომელიც სავსეა ტრანზაქციის ხარჯებით. დიდი თანხა და დრო ჯდება „იმის გარკვევა, თუ ვისთან გსურს საქმის დაჭერა“, „მოლაპარაკებების წარმოება“, „ხელშეკრულების შედგენა“ და „პირობების დაცვისა და შესრულების ინსპექტირება“.

თეორემა სრულიად გამოუსადეგარია. რა უნდა მოიმოქმედოს მოსამართლემ ამის საფუძველზე? „აბა, პატივცემულო მოსამართლევ, ფანტასტიკურ სამყაროში ამას მნიშვნელობა არ აქვს...“ ვის აინტერესებს?

როგორ შეიძლება იყოს ეს „ყველაზე ციტირებადი“ იდეა სამართლისა და ეკონომიკის მთელ სფეროში? ეს არის განცხადება იმ სამყაროს შესახებ, რომელიც არ არსებობს. მას ნულოვანი პრაქტიკული ღირებულება აქვს.

ეს არის ყველაზე გამაღიზიანებელი ნაწილი. ქოუზმა იცოდა, რომ ეს ფანტაზია იყო. მან სიტყვასიტყვით თქვა, რომ ეს იდეალური სამყარო „არის თანამედროვე ეკონომიკური თეორიის სამყარო და ქოუზი იმედოვნებდა, რომ შეძლებდა ეკონომისტების დაყოლიებას, დაეტოვებინათ იგი“. ის ამ სამყაროს კი არ გვთავაზობდა; ის იყენებდა მას, როგორც საწყის წერტილს, რათა ეჩვენებინა, თუ რამდენად აბსურდული იყო ვითარება!

ეს უბრალოდ ადასტურებს ჩემს ეჭვებს. ყველა ციტირებს სტატიის იმ ერთ ნაწილს, რომელიც მხოლოდ ჰიპოთეტურია. ისინი ყველა ფანტაზიით არიან შეპყრობილნი, მაშინ როცა თავად ქოუზი ცდილობდა, რომ რეალური სამყაროსთვის შეეხედა.

ამიტომ... თუ თეორემა პრაქტიკულად უსარგებლოა... რა ხდება, როდესაც გავითვალისწინებთ საბაზრო ტრანზაქციების ხარჯებს? რა წერია სტატიის დანარჩენ ნაწილში? ეს უნდა იყოს მისი რეალური არსი.