ნობელი

დღიურის ჩანაწერი: 2025 წლის 6 თებერვალი

საქმე სულ უფრო იძაბება. ქოუზმა 1991 წელს მოიპოვა ნობელის პრემია ეკონომიკურ მეცნიერებებში. ვნახე ოფიციალური პრემიის ციტატაც. ის მას გადაეცა „ეკონომიკის ინსტიტუციურ სტრუქტურასა და ფუნქციონირებაში ტრანზაქციის ხარჯებისა და საკუთრების უფლებების მნიშვნელობის აღმოჩენისა და განმარტებისათვის“.

საკუთრების უფლებები?

ხომ არ მეხუმრებით? ისევ იქ ვარ, საიდანაც დავიწყე. ჩემმა პროფესორმა პირდაპირ მითხრა, რომ ქოუზის ნაშრომი საკუთრებას არ ეხება. მეც კი დავარწმუნე ჩემი თავი, რომ ვცდებოდი, რომ „საკუთრების უფლებების ნაკრების“ თეორია უბრალოდ ძველი იდეა იყო, რომელსაც ქოუზი იყენებდა. მაგრამ აი, ის ნობელის პრემიის ციტატაშია! მსოფლიოში ყველაზე პრესტიჟული კომიტეტი ღიად აცხადებს, რომ მისი მთელი წვლილი ეხება საკუთრების უფლებებსა და ტრანზაქციის ხარჯებს.

მაშ, ვინ ცდება? ჩემი პროფესორი? თუ ნობელის კომიტეტი?

მაგრამ თარიღმა მართლა ამაფორიაქა. 1991.

ეს თარიღი უბრალოდ ჩამრჩა ტვინში. 1991. ზუსტად იმავე წელს, როდესაც საბჭოთა კავშირი ოფიციალურად დაიშალა.

ეს უბრალოდ დამთხვევაა? თუკი დამთხვევაა, მეჩვენება, რომ ის ზედმეტად სრულყოფილია. თავისუფალი ბაზრების დიდი ჩემპიონი დაჯილდოვდა ნობელის პრემიით საკუთრების უფლებებზე მუშაობისთვის, ზუსტად იმ ისტორიულ მომენტში, როდესაც კერძო საკუთრების გაუქმების მსოფლიოს უდიდესი ექსპერიმენტი ინგრეოდა.

ეს სიმბოლურია. ვგრძნობ, რომ ძაფს ვქაჩავ და ამით მთელი სურათი იწყებს გახსნას. ეს ნამდვილად არ ყოფილა მარტივი ნაშრომი „დელიქტებზე“.