ვირუსული ვიდეოს მიღმა: „ტკივილის შეგრძნების“ სტანდარტის იარაღად ქცევა

ორი დღის წინ ჩვენი საინფორმაციო სივრცე და სოციალური ქსელები ერთმა ძალზედ სამწუხარო ინციდენტმა დაიპყრო. კადრებში ჩანს, როგორ უპირისპირდება სიტყვიერად ახალგაზრდა ქართველი კაცი ქალს სასტუმროს ნომერში, რის შემდეგაც მას სახეში არტყამს და ოთახს ტოვებს.

https://video.wixstatic.com/video/133591_c09439e57af94fa28a8a865cf4b9259a/1080p/mp4/file.mp4

როგორც მოსალოდნელი იყო, საზოგადოებრივი აზრი მყისვე პოლიტიკურ და ეთნიკურ ჭრილში გაიყო. ერთი მხარე ამტკიცებს, რომ კაცი აგრესიულად ითხოვდა ინგლისურად საუბარს, ხოლო მეორე მხარე მიუთითებს, რომ ოთახში მყოფი ქალები მიზანმიმართულად ახდენდნენ კაცის პროვოცირებას და შეურაცხყოფდნენ საქორწილო ცერემონიას. ამავდროულად, სასტუმროს ადმინისტრაცია ცდილობს ცეცხლს მოერიდოს — აცხადებენ, რომ სრულად თანამშრომლობენ გამოძიებასთან და უარყოფენ ბრალდებას, თითქოს მათ კლიენტის კონფიდენციალურობა დაარღვიეს და ქალების ადგილსამყოფელი გაამჟღავნეს.

თუმცა, სანამ ყველა სოციალურ, ეთნიკურ თუ პოლიტიკურ ასპექტებზე დავობს, ერთი უმნიშვნელოვანესი დეტალი ყველას მხედველობიდან რჩება. ეს არის წმინდა სამართლებრივი, სისხლის სამართლის მართლმსაჯულების კუთხე, რომელიც, თუნდაც ბევრისთვის პროვოკაციულად ჟღერდეს, აუცილებლად მოითხოვს ანალიზს.

სამართლებრივი კოდექსი და „ტკივილის შეგრძნების“ ზღვარი

თუ კარგად დავაკვირდებით კაცის ადვოკატის მიერ გავრცელებულ განცხადებას, დავინახავთ არგუმენტების კონკრეტულ შაბლონს, რომელიც იურისტებისთვის ძალიან ნაცნობია. განცხადებაში აღნიშნულია, რომ კაცს პირველად ქალმა დაარტყა და, რაც მთავარია, მან ამის შედეგად „განიცადა ფიზიკური ტკივილი“.

ეს ფრაზა შემთხვევითი არ არის. ეს არის გათვლილი სამართლებრივი მანევრი იმ ფორმულირების გარშემო, რომელიც სისხლის სამართლის მართლმსაჯულებაში ყველაზე მეტად დამატერორებელ ასპექტად იქცა.

რეალობა ისაა, რომ დღეს ადამიანები ციხეში მიდიან მხოლოდ იმიტომ, რომ მეორე მხარე (ამ კონკრეტულ გენდერულ დინამიკაში, როგორც წესი, ქალი) აცხადებს, რომ მას დაარტყეს და მან „ტკივილი განიცადა“. მოქალაქის ცხოვრების დანგრევის სამართლებრივი ზღვარი დაყვანილია სუბიექტურ, თითქმის შეუმომწმებელ სტანდარტამდე.

მართლმსაჯულების ქანქარა

მოდით, ვიყოთ აბსოლუტურად პირდაპირები: ქალები საუკუნეების განმავლობაში განიცდიდნენ ჩაგვრას კაცების მხრიდან. სისტემური დისკრიმინაციიდან დაწყებული, გაუპატიურებისა და ოჯახური ძალადობის შემზარავი ფაქტებით დამთავრებული — ისტორიული რეალობა მძიმეა. საზოგადოებას აქვს სრული უფლება და ფუნდამენტური ვალდებულება, ებრძოლოს ამ პრობლემას და დაიცვას მოწყვლადი ჯგუფები.

თუმცა, ისტორიული უსამართლობის გამოსწორების მცდელობამ მიგვიყვანა სისტემამდე, რომელიც ხშირად სუფთა წყლის ტირანიას ემსგავსება. კანონის ბრმა გამოყენება სივრცეს არ უტოვებს კონტექსტს, პროვოკაციას ან თანაზომიერებას.

ამის ნათელი მაგალითია მზია ამაღლობელის საქმე, რომელიც სამართალდამცავისთვის სილის გაწვნის გამო დააპატიმრეს — ქმედება, რომელიც მან მხოლოდ მას შემდეგ ჩაიდინა, რაც, არსებული ინფორმაციით, პოლიციელებმა შეაფურთხეს და მძიმე შეურაცხყოფა მიაყენეს. მართლმსაჯულების სისტემამ მას მთელი სიმკაცრით დაარტყა, ისე, რომ იმ პროვოკაციით, რაც მან განიცადა, საერთოდ არ დაინტერესებულა.

ელიტის თვალთმაქცობა

ამ მკაცრ, უკომპრომისო მიდგომას კიდევ უფრო გამაღიზიანებელს ხდის საზოგადოებაში არსებული ორმაგი სტანდარტები.

საკმარისია ჩართოთ ტელევიზორი პარლამენტის დაძაბული სესიის დროს. თქვენ რეგულარულად ნახავთ, როგორ უსწორდებიან დეპუტატები ერთმანეთს ფიზიკურად, ურტყამენ მუშტებს და აყენებენ აშკარა ფიზიკურ ზიანს, რაც მრავალი კამერით ფიქსირდება. მიუხედავად ამისა, ისინი დარბაზიდან ყოველგვარი სამართლებრივი პასუხისმგებლობის გარეშე გადიან. „ტკივილის შეგრძნების“ სტანდარტი სასწაულებრივად ქრება, როდესაც პოლიტიკურ ძალაუფლებას ფლობ, მაგრამ ის რუთლესური ეფექტურობით გამოიყენება რიგითი მოქალაქეების წინააღმდეგ სასტუმროს ნომრებსა თუ ქუჩებში.

დისტოპიური თავდაცვა

სად ტოვებს ეს ყველაფერი რიგით ადამიანს, რომელიც ორმხრივ, მწვავე კონფლიქტში აღმოჩნდება?

როდესაც ტკივილის შესახებ მხოლოდ სუბიექტურ განცხადებას შეუძლია სახელმწიფოს მთელი რეპრესიული მანქანის ამუშავება, უდანაშაულობის პრეზუმფცია ფაქტობრივად კვდება. ჩვენ მივდივართ სისხლისსამართლებრივი დაცვის იმ დისტოპიურ ზღვრამდე, სადაც კაცისთვის ერთადერთ სამართლებრივ თავდაცვად ამგვარ საქმეებში საკუთარი თავისთვის თვითდაზიანების მიყენება რჩება — მხოლოდ იმისთვის, რომ საპასუხო ფიზიკური ტრავმა დააფიქსიროს და ბალანსი შექმნას.

თუ ჩვენს მართლმსაჯულების სისტემას არ შეუძლია ერთმანეთისგან გაარჩიოს რეალური, არაპროვოცირებული ძალადობა და კომპლექსური, ორმხრივად პროვოცირებული კონფლიქტი, ის სამართლიანობას აღარ ემსახურება. ის უბრალოდ რევანშის ახალ ინსტრუმენტად იქცევა. სანამ არ დავიწყებთ ღია საუბარს იმაზე, თუ როგორ ხდება ამ ქვეყანაში სისხლისსამართლებრივი დევნის დაწყება, „ტკივილის შეგრძნების“ სტანდარტის ბრმა ტირანია ახალ-ახალ მსხვერპლს მოიტანს.