ავტობუსი

იმ დილით სხვებზე ადრე გამეღვიძა.

მთელ გუნდს ჯერ კიდევ ეძინა. შვედეთის ერთ-ერთი სკოლის საკალათბურთო დარბაზში თხელ ლეიბებზე იყვნენ გაფანტულები. სხეულები უსწორმასწორო რიგებად იწვნენ: ზოგი მჭიდროდ იყო გახვეული საბანში, ზოგს ფეხები და ხელები გარეთ ჰქონდა გამოყოფილი — ალბათ ძილში მაგრად სციოდათ. მძიმედ სუნთქავდნენ და დროდადრო თავებს ატრიალებდნენ. ჩუმად ავდექი, ვფრთხილობდი, ვინმესთვის ფეხი არ დამედგა, უხმოდ ჩავიცვი და მათ შორის გავიპარე.

თამაში გვიან საღამოს გვქონდა. მანამდე კი დრო იყო — იმაზე მეტი, ვიდრე ვიცოდი, რაში გამომეყენებინა.

გარეთ ჰაერმა მაშინვე დამკრა. მართალია აგვისტო იყო, მაგრამ გიოტებორგის ზაფხულის დილას საქართველოში შემოდგომის მიწურულისთვის დამახასიათებელი სუსხი დაჰკრავდა. სიცივე სახეზე მომედო — მწვავედ და მძიმედ. ტანი დამეჭიმა, მკლავებზე დამბურძგლა. ქუჩებში თხელი ნისლი იდგა, რომელიც შენობებისა და ხეების კონტურებს აქრობდა.

წამით უკან შებრუნებაც კი ვიფიქრე, მაგრამ მე ხომ გარეთ ტყუილად არ გამოვსულვარ? გარკვეული მიზანი მქონდა.

პატარა, ბალახით დაფარული ეზო გადავჭერი, რომელიც დაბალ, ყავისფერ საცხოვრებელ კორპუსებს შორის კოხტად იყო მოწყობილი. სიჩუმე უჩვეულო იყო — არც ყვირილი, არც სირბილი, არც ზედმეტი ხმაური. ყველაფერი მოწესრიგებული და თითქოს წინასწარ გათვლილი ჩანდა. გიოტებორგი ფრაგმენტებად იშლებოდა: მოკირწყლული ქუჩები, წყნარი სახლების რიგები, საგულდაგულოდ დარგული ხეები, ხალხი, რომელიც აუჩქარებლად მოძრაობდა. ამ ყველაფერში იყო რაღაც სიმშვიდე — ერთდროულად მიმზიდველიც და შორეულიც.

გზაში ტელეფონი ამოვიღე და პატარა ფურცელზე დაწერილი ნომერი ავკრიფე. დასარეკად ძალიან ადრე იყო, ამიტომ მესიჯი გავგზავნე.

პასუხი არ მოსულა.

არც მაშინ. არც მოგვიანებით.

და სანამ ბოლომდე გამოვუტყდებოდი საკუთარ თავს, უკვე ვხვდებოდი — ეს ყალბი ნომერი იყო.

წინა დღით სავაჭრო ცენტრში ვიყავით და ტურისტების სტანდარტულ რიტუალს მივყვებოდით — ვყიდულობდით ნივთებს, რომლებიც არ გვჭირდებოდა, უბრალოდ იმიტომ, რომ შეგვეძლო. თავად შენობა უზარმაზარი გვეჩვენა. ტანსაცმლის, ტექნიკისა და კვების ობიექტების სართულები — ყველაფერი ისეთი სიზუსტით იყო განლაგებული, რომ თითქმის არაბუნებრივადაც კი გამოიყურებოდა. ჩვენთან, საქართველოში, ყველაფერი ერთმანეთშია არეული. აქ კი ყველაფერს თავისი ადგილი ჰქონდა.

გამოსვლისას, პირდაპირ სავაჭრო ცენტრის წინ, ავტობუსის გაჩერება შევნიშნე. ცოტა ხანს ვიცადე და ბოლოს 07 ნომერ ავტობუსში ავედი.

დარწმუნებული ვიყავი, რომ სკოლაში დამაბრუნებდა.

ასვლისას მძღოლს თავი დავუკარი — თეთრ, ქათქათა ფორმაში გამოწყობილ შუახნის კაცს, რომელსაც ისეთი ქუდი ეხურა, უფრო გემის კაპიტანს ჰგავდა, ვიდრე ავტობუსის მძღოლს.

დავჯექი და, როგორც მჩვეოდა, დაკვირვება დავიწყე.

ავტობუსი სავსე არ იყო, მაგრამ იმდენი ხალხი კი იჯდა, რომ პატარა სამყაროს ქმნიდნენ. მათ რომ ვუყურებდი, ისეთი შეგრძნება მქონდა, თითქოს დროის შკალას ვხედავდი, ცხოვრების მსვლელობას, რომელიც დასაწყისიდან დასასრულისკენ იშლებოდა.

სულ წინ, ავტობუსში ბავშვების პატარა ბანდა შემოიჭრა. ათი-თერთმეტი წლისანი თუ იქნებოდნენ, მაგრამ მძაფრ, დაუფიქრებელ ენერგიას ასხივებდნენ. ერთმანეთს აჯანჯღარებდნენ, ხმამაღლა იცინოდნენ, ქურდულ მზერას აპარებდნენ და რაღაცებს ჯიბეებში მალავდნენ. გავიფიქრე, ესენი ცხოვრების ადრეულ ეტაპზევე კრიმინალის გზას დასდგომოდნენ და სწრაფი, ცვალებადი ტრაექტორია აერჩიათ-მეთქი. შვედების ბანდიტობა არ გაიშვას, მაგრამ მაინც. ერთი გაჩერებაც არ იყო გასული, რომ როგორ სწრაფადაც ამოცვივდნენ, ისეთივე სისწრაფით ჩაცვივდნენ უკან და ქალაქში გაუჩინარდნენ.

როგორც კი მათ უკან კარები დაიხურა, ფანჯარაში გავიხედე და ნაცნობი ქუჩების ძებნა დავიწყე. ვეძებდი ნაცნობ კუთხეს, რომელიც მიმანიშნებდა, რომ სკოლის შენობასთან ახლოს ვიმყოფებოდი. მაგრამ გარეთ ჩემთვის ყველაფერი უცხო იყო. სახლები დანგრეული და მოძველებული მომეჩვენა. ნამდვილად, მე იქაურობას არ ვეკუთვნოდი. ამიტომ, ჩემს ადგილას დავრჩი.

ოდნავ უკან გიტარიანი ახალგაზრდა ბიჭი იჯდა. გრძელი თმა ჰქონდა, არა მოუვლელი, არამედ უდარდელი. სახეს მოკლე წვერი უმშვენებდა. ინსტრუმენტი სავარძელზე მიეყუდებინა და თითებს ზედაპირზე უაზროდ ათამაშებდა, თითქოს გონებაში რაღაცას რეპეტიციობდა. მის გვერდით სპორტული ჩანთით გოგონა იჯდა — დაღლილი, მაგრამ გამარჯვებული სპორტსმენი, რომელიც ისეთი კონცენტრაციით იყურებოდა წინ, როგორც ადამიანი, რომელმაც უკვე ზუსტად იცის, რა არის მისი მოწოდება. ზუსტად მომდევნო გაჩერებაზე ორივენი მოულოდნელად წამოდგნენ და რაღაცნაირი სისწრაფით, თითქმის ნახტომით ჩავიდნენ ავტობუსიდან. წამებში გაუჩინარდნენ ქუჩაში და ქალაქის რიტმს შეერწყნენ. მერეღა ვიფიქრე, იქნებ საერთოდ ერთად იყვნენ-მეთქი, მაგრამ კონტაქტი არ შემიმჩნევია. თვალი გავაყოლე. ყოველთვის მინდოდა დამეკრა — გიტარაზე, პიანინოზე, ნებისმიერ რამეზე, რასაც შეეძლო სიჩუმე რაღაც ცოცხლად ექცია. მაგრამ არასდროს მჯეროდა, რომ ამას შევძლებდი. ეს მხოლოდ იდეად დარჩა, მეტად არაფრად. როცა ავტობუსი დაიძრა, ისევ ფანჯარაში გავიხედე. აქაური ქუჩები კაფეებითა და კაშკაშა აბრებით იყო სავსე, მაგრამ ადგილს ვერ ვცნობდი. ჩემი სკოლა ასეთ უბანში არ მდებარეობდა. ამიტომ ავტობუსს მივეცი უფლება, კიდევ უფრო შორს წავეყვანე.

შუა კარებთან დაღლილი თვალებით ახალგაზრდა კაცი იჯდა. პრაქტიკული, გაცვეთილი, მაგრამ სუფთა ტანსაცმელი ეცვა. ფეხებთან ჩანთა ედო, ნახევრად ცარიელი. ხელებზე შრომის კვალი ეტყობოდა — პატარა იარები, რომელთა დამალვაც შეუძლებელი იყო. ემიგრანტს ჰგავდა, მებრძოლ კაცს, რომელიც მუშაობდა რაზეც შეეძლო, რათა ცხოვრება ნულიდან აეშენებინა. ავტობუსს მუდმივად ათვალიერებდა, თუმცა არა ცნობისმოყვარეობით, არამედ სიფხიზლით. ერთ მომენტში ჩვენი მზერა ერთმანეთს შეხვდა. თვალი მაშინვე ავარიდე. მის მზერაში იყო რაღაც — პირდაპირი, დაუცველი — რამაც უხერხულობა მაგრძნობინა. ისევ ფანჯრის მიღმა დავიწყე ყურება. გარეთ ქუჩის აბრებს დავაკვირდი, ვეძებდი რაიმე ნაცნობს, ადგილს, რომელსაც მეხსიერებაში სკოლის შენობას დავაკავშირებდი, თუმცა უშედეგოდ, კვლავ უცნობ ხეივანთა რიგს შევეჩეხე. უკან რომ გავიხედე, ის უკვე ჩასულიყო — ალბათ, რომ თავის რთულ დღეს შეჭიდებოდა.

ავტობუსის მეორე მხარეს კოსტიუმში გამოწყობილი კაცი იჯდა. მასში ყველაფერი ზუსტი იყო — პოზა, ტანსაცმელი და ისიც კი, თუ როგორ ეჭირა კალამი. მუხლებზე ღია საქაღალდე ედო, სავსე საბუთებით, რომლებსაც წყნარად ათვალიერებდა. დროდადრო რაღაცას ჩაიბუტბუტებდა და ფურცლის კიდეებზე წარწერებს აკეთებდა. ტელეფონმა რამდენჯერმე დაურეკა. ყოველ ჯერზე ერთი და იგივე ტონით, ერთი და იგივე რიტმით პასუხობდა, თითქოს დაზეპირებულ ტექსტს იმეორებდა. შვედური სიტყვები არ მესმოდა, მაგრამ პათოსი აშკარად მსგავსი იყო. თითქოს უხეში. როცა ავტობუსი ქალაქის შედარებით მჭიდრო ნაწილში შევიდა — სადაც უფრო მაღალი შენობები იდგა და ხალხიც უფრო სწრაფად მოძრაობდა — წამოდგა, პალტო შეისწორა და ჩავიდა. გვერდით არ გაუხედავს. სულ წინ იყურებოდა. მაღალ, შუშის შენობებს და სწრაფად მოძრავ ბრბოს რომ გავხედე, მივხვდი, რომ ეს გზაჯვარედინები არ მეცნობოდა. ჩემი სკოლა უფრო წყნარ, ჰობიტებით დასახლებულ უბანში მეგულებოდა.

ისევ ავტობუსის შიდა სამყაროს დავუბრუნდი. წინა ნაწილთან ახლოს, ფორმაში გამოწყობილი ქალი — ალბათ ექთანი — წყნარად იჯდა, ხელები კალთაში ჩაეწყო. აქეთ-იქით არ იყურებოდა. არც გაფანტული ჩანდა. მასში იყო  გარკვეული სიდინჯე. როცა მისი გაჩერება მოვიდა, წამოდგა, სახელო შეისწორა და ჩავიდა. ალბათ კლინიკისკენ მიდიოდა, ან სულაც სახლში ბრუნდებოდა კლინიკიდან. კვარტალს მოვავლე თვალი. ისევ უცხოები. ისევ უცხო გზები. უკან მივეყრდენი და კიდევ ერთი შანსი გავუშვი ხელიდან, რომ ჩავსულიყავი. ეს უკვე ცოტა უცნაური იყო, ვინაიდან სავაჭრო ცენტრიდან ჩემს სკოლამდე ამხელა მანძილი თითქოს არ უნდა ყოფილიყო. ცოტა დავიძაბე, მაგრამ გზა განვაგრძე.

იმ მომენტში კიდევ ერთმა კაცმა მიიქცია ჩემი ყურადღება. კარგად ეცვა, წინა კოსტუმიან კაცზე უფრო გაპრიალებულიც კი ჩანდა, მაგრამ მასში რაღაც რიგზე არ იყო. ფანჯარაში იყურებოდა, უძრავად, თითქოს ისეთ რამეს უყურებდა, რაც იქ არ იყო. როცა ავტობუსმა გაჩერებასთან შეანელა, შეყოყმანდა. სანახევროდ წამოდგა, მერე ისევ დაჯდა. როცა კარები გაიღო, არ განძრეულა. მხოლოდ მაშინ, როცა დახურვა დაიწყო, მოულოდნელად წამოდგა და ჩავიდა, თითქმის დააგვიანა კიდეც. თუმცა მაინც მოასწრო ჩასვლა. როცა ტროტუარზე დადგა ფეხი, პეიზაჟი კიდევ ერთხელ მოვათვალიერე. კვლავ ვერაფერი ვიცანი. ვხედავდი მხოლოდ უცხო გამზირს, რომელიც ავტობუსის ფანჯრიდან იშლებოდა.

ბოლოს, სულ უკან, ხანდაზმული წყვილი ისხდა. ჩუმად და თითქმის შეუსვენებლად საუბრობდნენ. ქალის ტუჩები უფრო მეტად მოძრაობდა; თითქოს საუბარი მას მიჰყავდა, კაცი კი წყნარი მოთმინებით უსმენდა. დროდადრო ერთმანეთს უღიმოდნენ, მათი ხელები კი ერთმანეთს პოულობდნენ, ალბათ უფრო ჩვევის გამო, ვიდრე განზრახ. როცა მათი გაჩერება მოვიდა, კაცმა ნივთები შეაგროვა — გაზეთი, ხელჩანთა, დაკეცილი პალტო — და ქალბატონს წამოდგომაშიც დაეხმარა. ავტობუსი ჩვეულებრივზე ოდნავ მეტხანს გაჩერდა, სანამ ისინი ჩადიოდნენ. ნელა მოძრაობდნენ. მაგრამ ერთად.

გავიფიქრე, ნეტა რა გრძნობა უნდა ყოფილიყო და საერთოდ რას ნიშნავდა ამ ასაკში ვინმეს გვერდით ყოფნა. გადაწონიდა ერთმანეთის დაკარგვის შიში იმ სიმშვიდეს, რასაც ერთად ყოფნა იძლეოდა? როცა მათ უკან კარები შიშინით დაიხურა, ისევ გარეთ გავიხედე. აქაური სახლები წყნარი იყო, მოვლილი ბუჩქების მიღმა დამალული. ვეძებდი ნაცნობ ქუჩას, ნიშანს, რომ ჩემი ხეტიალი დამესრულებინა, თუმცა ნაცნობი კვლავ არაფერი ჩანდა. ღრმა შფოთვამ დაიწყო ჩემს გონებაში შემოპარვა.

რაღაც მომენტში მივხვდი, რომ ყველაფერი შეიცვალა. ავტობუსში სიჩუმე ჩამოწვა. მეტისმეტი სიჩუმე.

მიმოვიხედე. იქ, სადაც წუთების წინ ხალხი ისხდა, ახლა ცარიელი სავარძლები იყო. ბავშვები, მუსიკოსი, ემიგრანტი, კორპორატიული კაცი, ექთანი, მოხუცი წყვილი — ყველა გამქრალიყო. არანაირი მოძრაობა, არანაირი ჩურჩული, არანაირი სხეულების გადანაცვლება. მხოლოდ სივრცე. მე ვიყავი ერთადერთი, ვინც დარჩა, კაცი, რომელიც უბრალოდ ვერ ახერხებდა საკუთარი გაჩერება ეპოვნა.

ფანჯრისკენ მივბრუნდი. გარეთ ქალაქი ისევ შეცვლილიყო — დაბალი სახლები, უცხო ქუჩები, ნაკლები ხალხი. სკოლის მიმდებარე ტერიტორიას არაფერი ჰგავდა.

აზრი, რომ რაღაც რიგზე არ იყო, ნელა, მაგრამ მტკივნეული სიცხადით ჩამოყალიბდა.

როცა ავტობუსი ბოლოს და ბოლოს გაჩერდა, ის ჩვეულებრივ გაჩერებას არ ჰგავდა. ეს იყო ღია სივრცე, თითქმის ცარიელი — საბოლოო წერტილი.

მძღოლი ოდნავ შემობრუნდა. „სლუტოლპლაც,“ თქვა რაღაც შვედურად. მერე ჩემი სახე რომ დაინახა, ინგლისურად გაიმეორა: „ეს ბოლო გაჩერებაა.“

შევყოყმანდი, მერე წამოვდექი და მისკენ წავედი.

„მგონი... შევცდი,“ ვთქვი მე. „სკოლაში მივდიოდი. მეგონა, ეს მე-7 ნომერი ავტობუსი იყო.“

შემომხედა, მერე ზევით, ეკრანს ახედა.

„07,“ თქვა მან.

ცოტა ხანს არცერთს ხმა არ ამოგვიღია. მერე თავი დამიქნია.

„დაჯექი,“ თქვა მან.

ავტობუსი მობრუნდა. იგივე გზით გავბრუნდით უკან — მაგრამ ახლა ყველაფერი სხვანაირად იყო. სავარძლები ცარიელი იყო. გარეთ იგივე ქუჩები მხვდებოდა, მაგრამ ხალხის, მოძრაობის გარეშე, ისინი ცარიელი ჩანდა, თითქოს ფუნქციონირებისთვის აუცილებელი რაღაც დეტალი ამოაცალესო.

გაგებას არ ვცდილობდი. უბრალოდ ვუყურებდი.

როცა იმ გაჩერებას მივაღწიეთ, სადაც პირველად ამოვედი, მძღოლს მადლობა გადავუხადე და ავტობუსიდან ჩავედი.

სწორედ მაშინ დავინახე ის. პირდაპირ შევეჩეხე. მარტო იდგა. მასში აშკარა და არაჩვეულებრივი არაფერი იყო, და მაინც, ჩემი ყურადღება მთლიანად მიიპყრო. შესაძლოა ეს მისი დგომის მანერა იყო, ან სიმშვიდე მის სახეზე, ან უბრალოდ ის ფაქტი, რომ იმ მომენტში იქ იდგა.

დაუფიქრებლად — ყოველგვარი გეგმის გარეშე — მასთან მივედი. რაღაც მარტივი ვუთხარი. პირდაპირი. შესაძლოა ზედმეტად პირდაპირიც. ვუთხარი, რომ ლამაზი იყო. ნომერი ვთხოვე.

გაეღიმა — ოდნავ, ორაზროვნად. ამ ღიმილში იყო რაღაც, რისი ბოლომდე ამოკითხვაც ვერ შევძელი. მერე ფურცლის ნაგლეჯზე ტელეფონის ნომერი დაწერა და ერთმანეთს დავშორდით.