ტუალეტი

ჩემი სახლის შეძენა გადავწყვიტე. როდემდე უნდა მეცხოვრა მომთაბარესავით ნაქირავებ ბინებში? ჩემი ცხოვრების ბოლო ათწლეული წააგავდა დაუსრულებელ მიგრაციას ერთი ცივი, ნესტიანი კედლებიდან მეორე, ოდნავ უფრო ნათელ, მაგრამ მაინც სხვის კედლებში. ყოველი გადასვლისას ჩემი ნივთები მცირდებოდა, იკარგებოდა, იცვითებოდა, და მეც, ამ ნივთებთან ერთად, ვკარგავდი საკუთარი ფესვების შეგრძნებას. სახლის შეძენა იმ დროისათვის გაცილებით მარტივი იყო, ვიდრე ბინების ფასები კატასტროფულად გაიზრდებოდა, სესხის აღება კი — ურთულეს ბიუროკრატიულ ლაბირინთად იქცეოდა. კარგი დრო შევარჩიე, ყოველ შემთხვევაში, ასე მეგონა მაშინ.

მიუხედავად იმისა, რომ დრო თითქოს ხელსაყრელი იყო, ბინის მოძებნა იოლი ნამდვილად არ ყოფილა. დაახლოებით ექვსი თვის განმავლობაში მთელი ოჯახი — მე, ჩემი ცოლი, ორი მცირეწლოვანი შვილი და ხანდაზმული, მაგრამ ენერგიული დედაჩემი — ვეძებდით სასურველ ბინას. ყოველი შაბათ-კვირა იქცა უსასრულო ექსპედიციად ქალაქის ჯუნგლებში. ცენტრალურ უბნებში ფასები ფანტასტიკურად მაღალი იყო, იქაური მაკლერები კი ისე გვიყურებდნენ, თითქოს მათ სასახლეებში შემთხვევით შემოხეტებული მათხოვრები ვყოფილიყავით. გარეუბნებში გადასვლა ჩვენ კატეგორიულად არ გვინდოდა; დედაჩემს მიაჩნდა, რომ ცენტრიდან მოშორებით ცხოვრება სოციალური სტატუსის საბოლოო დასამარებას ნიშნავდა.

თუმცა, დრო გადიოდა, იმედგაცრუება იზრდებოდა და იძულებულები გავხდით, გარეუბნებზეც გაგვევრცელებინა ჩვენი ძიება. და აქ, ჰოი საოცრებავ! აღმოვაჩინეთ ეკონომიკის სრულიად აუხსნელი ფენომენი — ფასები გარეუბნებშიც თითქმის იგივე იყო, რაც ცენტრალურში. ასე რომ, ჩვენი ილუზია, თითქოს ქალაქის განაპირას კაპიკებად უზარმაზარ აპარტამენტებს ვიყიდდით, წამსვე დაიმსხვრა. სინამდვილე სულ სხვა მიმართულებით მიედინებოდა, ბაზარს თავისი დაუნდობელი ლოგიკა ჰქონდა. რა უნდა გვექნა? ლოგიკური მსჯელობის შედეგად, კვლავ ცენტრალურ უბნებზე გადმოვერთეთ — თუ მაინც ვიწროდ და ძვირად უნდა გვეცხოვრა, ბარემ იქ გვეცხოვრა, სადაც ტრანსპორტი მაინც დადიოდა ნორმალურად.

მოკლედ, გავიდა ნახევარი წელი და ერთ საღამოს, როცა ოჯახის ნაწილს ფარ-ხმალი უკვე დაყრილი ჰქონდა, გაზეთში შეგვხვდა ერთი საინტერესო განცხადება. ვიღაც სასოწარკვეთილი გამყიდველი შავ კარკასს ცენტრალურ უბანში საკმაოდ მისაღებ, თითქმის საეჭვოდ დაბალ ფასად გვთავაზობდა. ბევრი აღარ გვიფიქრია. მეორე დღესვე ვნახეთ ბინა, მესამე დღეს კი უკვე ნოტარიუსთან ვისხედით. მალე რემონტიც დაიწყო. ის, როგორც წესი, ომს ჰგავს, სადაც ხარჯების დაგეგმვა ფაქტობრივად შეუძლებელი ამოცანაა, მაგრამ რაღაც სასწაულით ყველაფერი სწრაფად დასრულდა. მთელმა ოჯახმა ამოისუნთქა. უბინობის სტრესი წარსულს ჩაჰბარდა.

მაგრამ აქ იწყება ჩვენი ამბის ყველაზე უცნაური და, ალბათ, თანამედროვე ადამიანისთვის სრულიად წარმოუდგენელი ნაწილი.

იმ დროისათვის და იმ კონკრეტულ სუბკულტურაში, რომელსაც ჩვენი ოჯახი თავისი კონსერვატიული, პატრიარქალური და ოდნავ პრიმიტიული მსოფლმხედველობით მიეკუთვნებოდა, მიღებული არ იყო, რომ ბინაში ცალკე ტუალეტი გვქონოდა. დიახ, ეს დღეს აბსურდულად ჟღერს, მაგრამ მაშინ ჩვენი ცხოვრების ფილოსოფია სრული განუყოფლობის იდეას ეფუძნებოდა. ჩვენ ვიყავით ერთი მთლიანობა — ერთი ორგანიზმი, რომელიც ერთად სუნთქავდა, იკვებებოდა და გამოყოფდა.

ყველაფერი ერთ დიდ, უზარმაზარ ოთახში ხდებოდა, რომელიც ბინის თითქმის მთლიან ფართობს იკავებდა. ოთახის შუაგულში, უსაფრთხოების ყველა ნორმის უგულებელყოფით, დიდი, ღია ცეცხლი, ერთგვარი კერა გვქონდა მოწყობილი, სადაც მუდმივად გიზგიზებდა შეშა (რომელსაც აივანზე ვაშრობდით). მთელი ოჯახი ამ კერის გარშემო ვიკრიბებოდით. ეს სივრცე იყო ჩვენი სამყაროს ცენტრი: აქ იყო სამზარეულო თავისი ქვაბებითა და ტაფებით; აქ იყო საძინებელი, სადაც ღამით ლეიბებს პირდაპირ იატაკზე ვშლიდით; აქ იყო მისაღებიც და, რაც მთავარია, აქ სრულდებოდა ადამიანის ყველა, გამონაკლისის გარეშე ყველა ფიზიოლოგიური მოთხოვნილება.

იყო დიდი ჟრიამულობა. ჩვენი საღამოები ჰგავდა ბრეიგელის ტილოებს: ერთ კუთხეში დედაჩემი ხახვს წვავდა და სიმღერას ღიღინებდა, მეორე კუთხეში ბავშვები თამაშობდნენ, მე და ჩემი ცოლი ცეცხლთან ვისხედით და ღვინოს ვსვამდით, ხოლო თუ ვინმეს ბუნების მოთხოვნილება შეახსენებდა თავს, ოთახის ბნელ კუთხეში, სპეციალურად გამოყოფილ, მაგრამ არანაირად იზოლირებულ ადგილას მიდიოდა. არანაირი უხერხულობა, არანაირი სირცხვილი. ჩვენ ერთმანეთისთვის ღია ვიყავით აბსოლუტურად ყველაფერში. ეს იყო პირველყოფილი, ველური, მაგრამ თავისებურად ჰარმონიული თანაცხოვრება, სადაც ინტიმურობის ცნება უბრალოდ არ არსებობდა.

თუმცა, ამ იდილიურ და კოლექტიურ ეგზისტენციაში ბზარი გაჩნდა. შემდეგ მოხდა ერთი საშინელი და უცნაური შემთხვევა, რომელმაც ჩვენი ცხოვრება თავდაყირა დააყენა და მისტიური, ფსიქოლოგიური და ისტერიული მოვლენების პანდორას ყუთი გახსნა.

ახალი წლის დღეები იყო. ტრადიციულად, ეს ის პერიოდია, როცა სტუმართმოყვარეობა თავის აპოგეას აღწევს და ნათესავები თუ მეგობრები ერთად იკრიბებიან. სუფრა გაშლილი იყო უშუალოდ კერის გვერდით. იდგა შემწვარი ხორცის, ნაირ-ნაირი კერძებისა და სანთლების სუნი. ჩვენთან სტუმრად მოვიდა ერთ-ერთი შორეული ნათესავი, რომელიც გამოირჩეოდა განსაკუთრებული სიჩუმითა და წარმოუდგენელი მადით. მან შეჭამა ყველაფერი, რასაც თვალი დაადგა, დალია სამი ლიტრი შავი, მძიმე ღვინო და, როგორც მოსალოდნელი იყო, მალევე იგრძნო ჩვენი საერთო ოთახის იმ ბნელი კუთხის გამოყენების აუცილებლობა.

სტუმარი ადგა, მძიმე ნაბიჯებით გაემართა კუთხისკენ, ჩაიმუხლა და... ის, რაც შემდეგ მოხდა, სიტყვებით ძნელი აღსაწერია. მან ოთახში ისეთი სუნი დააყენა, ისეთი მძაფრი, კონცენტრირებული და ტოქსიკური ღრუბელი გაუშვა ჰაერში, რომ კერაში ცეცხლი, ლამის, ჩაქრა. საუბარი მყისიერად შეწყდა. სიმღერა ვიღაცას ყელში გაეჩხირა. ბავშვებმა ტირილი დაიწყეს, რადგან თვალები ეწვოდათ. იქ გაჩერება უბრალოდ შეუძლებელი იყო. სტუმრები ერთმანეთის მიყოლებით, ხველებითა და ცრემლიანი თვალებით გარბოდნენ აივანზე და სადარბაზოში, რათა სუფთა ჰაერი ჩაესუნთქათ. სუფრა ჩაიშალა. ჩვენი სტუმარი კი იჯდა თავისთვის, მშვიდად, ვითომც არაფერი მომხდარაო.

იმ საღამოს შემდეგ, ჩვენი ცხოვრება ძველებური ვეღარ იქნებოდა. ილუზია იმისა, რომ ყველაფრის გაზიარება შეიძლება, დაიმსხვრა. ოჯახმა, სრული შემადგენლობით, მათ შორის დამფრთხალმა ბავშვებმაც, გადაწყვიტა, მოეთათბირებინა. კრება გაიმართა მეორე დილით, გაყინულ, ფართოდ გაღებულ ფანჯრებიან ოთახში, სადაც ჯერ კიდევ ტრიალებდა გუშინდელი ტრაგედიის აჩრდილი.

დედაჩემმა, რომელიც ტრადიციების ყველაზე დიდი დამცველი იყო, პირველმა დაარღვია დუმილი: „ასე გაგრძელება აღარ შეიძლება. ჩვენ პატივსაცემი ოჯახი ვართ და არა გამოქვაბულის ხალხი. უნდა ავიშენოთ ცალკე ოთახი... იმ საქმისთვის.“

ყველამ ერთხმად დავუჭირეთ მხარი. თუმცა, დაიწყო ახალი, არანაკლებ დრამატული დავა: სად უნდა აშენებულიყო ტუალეტი?

იყო ორი ვარიანტი: სახლში და სახლის გარეთ.

დედაჩემი კატეგორიულად მოითხოვდა, რომ ტუალეტი გაგვეტანა გარეთ, აივანზე, ან საერთოდ ეზოში ჩავსულიყავით, როგორც სოფელში. „სიბინძურე სახლში არ უნდა შემოვიტანოთ!“ — ამტკიცებდა ის. მე და ჩემი ცოლი კი წინააღმდეგნი ვიყავით. წარმოვიდგინეთ ზამთრის სუსხიანი ღამეები, ქარი, თოვლი და გარეთ გასვლის პერსპექტივა ყოველ ჯერზე, როცა ბუნება დაგვიძახებდა. „ჩვენ ცივილიზებულ ქალაქში ვართ და არა შუა საუკუნეებში!“ — ვყვიროდი მე.

კამათი სამ დღეს გაგრძელდა. ბოლოს, ლოგიკამ, სიცივის შიშმა და ჩემმა ულტიმატუმმა გაიმარჯვა. გადაწყვიტეს: ტუალეტი აშენდებოდა სახლში. ამისათვის გავწირეთ ჩვენი უზარმაზარი ოთახის ერთი საკმაოდ მოზრდილი, ნათელი ნაწილი, რომელსაც ფანჯარაც კი ჰქონდა.

დავიწყეთ მშენებლობა. დავიქირავეთ საუკეთესო ხელოსნები. ამოვიყვანეთ სქელი, ხმის ჩამხშობი კედლები. დავაგეთ ესპანური, ძვირადღირებული კაფელი-მეტლახი. შევიძინეთ ულამაზესი, თოვლივით თეთრი უნიტაზი, რომელიც ოთახის შუაგულში დავდგით, როგორც რაღაც საკურთხეველი. დავკიდეთ სარკეები, დავამონტაჟეთ რბილი, თბილი განათება და შევიტანეთ სურნელოვანი სანთლები.

ტუალეტი გამოვიდა არა უბრალოდ დიდი და ლამაზი, არამედ გრანდიოზული. ის იყო სისუფთავის, იზოლაციისა და სიმშვიდის ოაზისი ჩვენი ხმაურიანი და ქაოტური ცხოვრების ფონზე. როდესაც პირველად შევედი იქ, კარი გადავკეტე და სრულ სიჩუმეში აღმოვჩნდი, ვიგრძენი, რომ სულიერად დავიბადე. ეს იყო პირველი პირადი სივრცე ჩემს ცხოვრებაში.

თუმცა, მალევე, ამ არქიტექტურულმა ტრიუმფმა სრულიად მოულოდნელი და შემაშფოთებელი შედეგები მოიტანა. დაიწყო ამოუხსნელი მოვლენების სერია.

ჩვენთან კვლავ დაიწყეს სიარული სტუმრებმა. თავიდან, ისინი ტუალეტში მხოლოდ საჭიროებისამებრ შედიოდნენ. მაგრამ ნელ-ნელა შევამჩნიეთ ტენდენცია: სტუმარი, რომელიც ტუალეტში შევიდოდა, იქიდან დიდხანს აღარ გამოდიოდა. თითქოს იქ უნდოდათო დარჩენა.

თავიდან გვეგონა, რომ ჩვენი საჭმელი აწყენდათ. მაგრამ როცა ეს სისტემატიური გახდა, დავიწყეთ ეჭვის შეტანა. მოდიოდა, მაგალითად, ერთ-ერთი მეგობარი, შევიდოდა საპირფარეშოში და იკარგებოდა ორმოცი წუთით. გამოვიდოდა სახეგაბრწყინებული, დასვენებული და იტყოდა: „რა საოცარი აკუსტიკა გაქვთ მანდ... და რა სიმშვიდეა. პირდაპირ მედიტაციისთვის არის შექმნილი.“

მეორე სტუმარმა, ჩემს თანამშრომელ ქალთან ერთად, იქ შესვლისას თან წიგნი გაიყოლა და ლამის მთელი თავი წაიკითხა უნიტაზზე მჯდომმა. „ეს არის საუკეთესო ოთახი მთელ სახლში!“ — აღტაცებით განაცხადა მან გამოსვლისას. „აქ, გარეთ, კერასთან ცხელა, ხმაურია, ბავშვები დარბიან... იქ კი სამოთხეა.“

სტუმრები ყოველთვის, გამონაკლისის გარეშე, აღნიშნავდნენ, რომ ტუალეტი იყო სახლის საუკეთესო ნაწილი. ისინი ჩვენს მისაღებ ოთახს, სადაც ჩვენ ვცხოვრობდით, ვჭამდით და ვშრომობდით, ზედაპირულად უყურებდნენ, სამაგიეროდ კომპლიმენტებს არ იშურებდნენ ტუალეტის მისამართით. ზოგიერთი სტუმარი სპეციალურად იმიტომ მოდიოდა ჩვენთან, რომ ჩვენს ტუალეტში შესულიყო და დაესვენა. ოთახში შესულები კარს გადარაზავდნენ, დაჯდებოდნენ დახურულ უნიტაზზე და სიჩუმით ტკბებოდნენ.

უფრო მეტიც, ზოგმა სტუმარმა რჩევების მოცემაც კი დაგვიწყო: „რატომ არ აფართოებთ ამ საოცარ ადგილს? — მეკითხებოდა ერთი მათგანი, — კედელი რომ გამოანგრიოთ და სხვა ოთახებიც აქეთ შემოუერთოთ, მთელი სახლი ამ სიმშვიდის ოაზისად იქცეოდა.“

ამ ფაქტმა ჩვენი ოჯახი სრულ გაუგებრობაში და შემდგომ საშინელ ბრაზში ჩააგდო. გაჩნდა ეჭვიანობა. ტუალეტი, რომელიც ბინძური საქმეებისთვის იყო განკუთვნილი, იქცა ჩვენი სახლის კულტად, მთავარ ღირსშესანიშნაობად, რომელიც ჩრდილავდა ჩვენს ტრადიციულ კერასა და ოჯახურ სითბოს. დედაჩემი განრისხებული იყო: „მე აქ მთელი დღე საჭმელს ვაკეთებ, ვწვალობ, ესენი კი მოვლენ და იმ... საჯდომ ადგილს ეფერებიან!“

გადავწყვიტეთ, რადიკალური ზომებისთვის მიგვემართა. რადგან ტუალეტის სიდიდე და კომფორტი იზიდავდა მათ, უნდა შეგვემცირებინა ის.

მოვიყვანეთ მუშები, დავანგრიეთ ერთი კედელი და ტუალეტის ფართობი თითქმის გავანახევრეთ. გამოთავისუფლებული სივრცე შევუერთეთ ჩვენს საერთო, მთავარ ოთახს. კაფელიც უფრო სადა, ნაცრისფერი დავაგეთ, რათა რომანტიკული აურა დაგვეკარგა. ახლა უნიტაზი ბევრად უფრო ახლოს იყო კედელთან და სივრცე ოდნავ კლაუსტროფობიული ჩანდა.

ვიფიქრეთ, რომ ამით პრობლემა მოგვარდებოდა. მაგრამ, საოცრება! სტუმრები მაინც იგივე ენთუზიაზმით აგრძელებდნენ იქ შესვლას და დიდხანს დარჩენას. ახლა ისინი ამბობდნენ: „როგორი მყუდროა! რა ინტიმური გარემოა შექმნილი... ნამდვილი მინიმალიზმი! არაფერი ზედმეტი!“ ვიღაცამ იატაკზე დაჯდომაც კი დაიწყო, რადგან უნიტაზზე დიდხანს ჯდომა ოდნავ მოუხერხებელი გახდა.

ოჯახის ისტერიკამ პიკს მიაღწია. ჩვენ შეურაცხყოფილები ვიყავით ჩვენივე შექმნილი ოთახისგან. ეს იყო ომი სივრცესთან, ბრძოლა ჩვენი სახლის მთავარი ოთახის ღირსების აღსადგენად.

შემდეგ ისევ იგივე განმეორდა — კვლავ შევამცირეთ. კვლავ მოვიყვანეთ მუშები, დავანგრიეთ ახლად აშენებული კედელი და ტუალეტი კიდევ უფრო შევავიწროვეთ. ახლა იქ შესვლა მხოლოდ გვერდულად თუ შეიძლებოდა. ფანჯარა საერთოდ გავაუქმეთ და შიგნით სიბნელემ და ნესტმა დაისადგურა.

მაგრამ ვითარებას ამანაც არ უშველა. სტუმრები, თითქოს ჯიბრით, მაინც პოულობდნენ სიმშვიდეს ამ სივიწროვეში. მათი ქება გადაიზარდა რაღაც იატაკქვეშა, სექტანტურ აღტაცებაში: „რა კონცეპტუალურია... აბსოლუტური განმარტოების და სიმშვიდის წერტილია.“

ოთახში შეკრებილი გაღიზიანებული ოჯახი საპირფარეშოს დაკეტილ კარს მისჩერებია და ცხარედ კამათობს, როგორ შეამცირონ მისი ფართობი კიდევ უფრო.

ბოლოს, როცა მივხვდით, რომ მხოლოდ კედლების გადაწევა არ კმაროდა, სრულ აბსურდამდე მივედით. გადავწყვიტეთ, ტუალეტიდან გამოგვეტანა ყველაფერი, რაც სივრცეს მოკლავდა. ტუალეტი დარჩა მხოლოდ ტუალეტი, სიტყვის ყველაზე პირდაპირი, ფიზიოლოგიური გაგებით. ჩამოვხსენით სარკეები და განათება, დავტოვეთ მხოლოდ ერთი შიშველი, მკრთალი ნათურა. კედლები ისე ახლოს მოვწიეთ, რომ უნიტაზზე დამჯდარ ადამიანს მუხლები პირდაპირ კარზე ებჯინებოდა.

რადგან სივრცე ასე დავაპატარავეთ, სარეცხი მანქანაც კი, რომელიც წლების განმავლობაში იმ ბნელ კუთხეში იდგა, ფიზიკურად აღარ დაეტია. იძულებულები გავხდით გამოგვეტანა და პირდაპირ სამზარეულოს ნაწილში, კერასთან ახლოს დაგვედგა. ტუალეტში მხოლოდ უნიტაზი და პირდაპირ მის თავზე დამონტაჟებული საშხაპე დავტოვეთ, საიდანაც გამუდმებით წვეთავდა ცივი წყალი.

ტუალეტი იქცა წამების კამერად — უჰაერო, ცივ, ვიწრო, სველ საკნად, სადაც შესვლა მხოლოდ უკიდურესი ფიზიკური აუცილებლობის შემთხვევაში თუ მოგინდებოდა ადამიანს.

და მხოლოდ ამის შემდეგ მოვიპოვეთ გამარჯვება.

როცა მომდევნო სტუმარი, რომელსაც ჯერ კიდევ ახსოვდა ჩვენი „სამოთხე“, ტუალეტში შევიდა, ხუთ წუთში უკან გამოვარდა შეშინებული, დასველებული და სუნთქვაშეკრული. „მანდ... მანდ სუნთქვა შეუძლებელია,“ — ამოიხავლა მან და სწრაფად მიუჯდა ჩვენს საერთო, დიდ, ხმაურიან და კვამლიან კერას.

ჩვენი სახლის გული ისევ მთავარ ოთახში დაბრუნდა. ჩვენ დავამარცხეთ ინდივიდუალიზმის ის პატარა დემონი, რომელიც ტუალეტის სახით შემოიპარა ჩვენს ცხოვრებაში. მართალია, ჩვენ თავად გავანადგურეთ ის ერთადერთი ადგილი, სადაც მარტო დარჩენა შეგვეძლო, მაგრამ ამის სანაცვლოდ დავიბრუნეთ ოჯახის, სტუმრებისა და ჩვენი ველური, განუყოფელი ყოფის ერთიანობა.

დღეს ჩვენი ტუალეტი არის ადგილი, რომელზეც არავინ საუბრობს. იქ ყველა სწრაფად შედის და კიდევ უფრო სწრაფად გამოდის. და ყოველ საღამოს, როცა სარეცხი მანქანა სამზარეულოში ხმაურით წურავს ტანსაცმელს, ხოლო ჩვენ ცეცხლის გარშემო ვსხედვართ და ხორცს ვწვავთ, მე ვგრძნობ, რომ ყველაფერი თავის ადგილას დაბრუნდა. ჩვენ გადავრჩით.